Bu sayfada· 2 başlık
Diz, vücut ağırlığını taşıyan en büyük eklem olduğu için hem spor yaralanmalarına hem de yaşa bağlı aşınmaya en açık eklemlerden biridir.
Yaş Grubuna Göre Sık Görülen Problemler
- Sporcular ve gençler: menisküs yırtıkları, ön çapraz bağ yırtığı, diz kapağı sorunları
- Orta yaş: menisküs dejenerasyonu, kıkırdak hasarları, erken kireçlenme
- İleri yaş: diz kireçlenmesi (gonartroz), total veya unikondiler (yarım) diz protezi ihtiyacı
Tanı ve Tedavi Yaklaşımı
Diz şikâyetlerinde tanı; öykü, fizik muayene (stabilite testleri, menisküs provokasyon testleri) ve görüntüleme ile konur. Röntgen kemik yapıyı ve kireçlenme evresini, MRG menisküs-bağ-kıkırdak hasarlarını gösterir.
Tedavi basamakları: konservatif yöntemler (dinlenme, ilaç, fizik tedavi, eklem içi enjeksiyonlar) → artroskopik cerrahi (menisküs tamiri, bağ rekonstrüksiyonu, kıkırdak işlemleri) → ileri kireçlenmede kısmi veya total diz protezi. Uygun hastalarda robotik destekli protez cerrahisi ile milimetrik implant yerleşimi sağlanır.
Bu bölümdeki diz konuları aşağıda listelenmiştir.
Diz Hastalıkları
Bu bölümdeki konular
Diz ArtroskopisiDiz artroskopisi, eklem içine küçük kesilerden kamera ve cerrahi aletler yerleştirilerek yapılan kapalı ameliyat yöntemidir. Menisküs, ön çapraz bağ ve kıkırdak cerrahisinde standart yaklaşımdır; iyileşme açık cerrahiye göre daha hızlıdır.
Diz Kıkırdak YaralanmalarıDiz kıkırdak yaralanması, eklem yüzeyini kaplayan kaygan kıkırdak tabakanın travma veya aşınmayla hasar görmesidir. Eklem kıkırdağı kendini yenileyemediği için tedavi hasarın büyüklüğüne göre değişir: fizik tedavi ve enjeksiyonlardan mikrokırık ve mozaikplasti gibi cerrahi yöntemlere uzanır.
Diz ProteziDiz protezi, ileri kireçlenmiş diz ekleminin yapay implantlarla değiştirilmesidir; ağrıyı ortadan kaldırıp yürüme fonksiyonunu geri kazandırır. Ameliyat ~1-1,5 saat sürer; hasta 1-2 günde yürütülür, günlük yaşama dönüş 6-12 haftadır. Protez ömrü 15-20 yılın üzerindedir.
Menisküs YırtıklarıMenisküs yırtığı, diz ekleminde yük dağılımı ve kayganlık sağlayan C şeklindeki kıkırdak yapıların travma veya dejenerasyonla yırtılmasıdır. Dizde ağrı, şişlik, takılma ve kilitlenme yapar. Genç hastalarda mümkünse artroskopik tamir, dejeneratif yırtıklarda kısmi menisektomi uygulanır.
Ön Çapraz Bağ YaralanmalarıÖn çapraz bağ (ÖÇB) yırtığı, dizi öne kaymaktan ve dönmeden koruyan bağın çoğunlukla temas içermeyen dönme/burkulma ile yırtılmasıdır. Dizde 'çıt' sesi, ani şişlik ve güvensizlik hissi yapar. Aktif ve sporcu hastalarda artroskopik bağ rekonstrüksiyonu ile tedavi edilir; tam iyileşme 6-9 ay sürer.
Unikondiler (Yarım) Diz ProteziUnikondiler (yarım) diz protezi, kireçlenmenin yalnızca tek bölmede olduğu hastalarda yalnızca hasarlı bölgenin değiştirilmesidir; bağlar ve sağlam kıkırdak korunur. Daha doğal diz hissi ve hızlı iyileşme sağlar; robotik cerrahiyle hassasiyeti artar.Sık Sorulan Sorular
Diz ağrısında hangi durumlar acil değerlendirme gerektirir?
Travma sonrası yük verememe, saatler içinde hızla gelişen şişlik, dizin kilitlenmesi veya ateşle birlikte eklem kızarıklığı/ısınması varsa vakit kaybetmeden muayene olunmalıdır.
Menisküs yırtığı ile bağ yaralanması arasındaki fark nedir?
Menisküs yırtıklarında eklem hattında ağrı, takılma ve kilitlenme ön plandadır; bağ yaralanmalarında ise dizde boşalma ve güvensizlik hissi tipiktir.
Diz kireçlenmesi genç yaşta görülür mü?
Evet. Eski menisküs veya bağ yaralanmaları, obezite ve genetik yatkınlık kireçlenmenin erken yaşta gelişmesine neden olabilir.
Ameliyatsız tedavi seçenekleri nelerdir?
Fizik tedavi ve kas güçlendirme, kilo kontrolü, eklem içi enjeksiyonlar (kortikosteroid, hyaluronik asit, PRP, akıllı plazma, A2M) ve ortezler başlıca cerrahi dışı seçeneklerdir.
Diz protezi ne zaman gündeme gelir?
İleri evre kireçlenmede günlük yaşamı kısıtlayan ağrı ve hareket kaybı konservatif tedaviye yanıt vermiyorsa total veya unikondiler diz protezi düşünülür.