Bu sahifada· 5 bo'lim
  1. 01Tizza Og’rig’i Nima?
  2. 02Tizza Yallig’lanishi (Artroz) va Og’ir Bosqich Muammolari
  3. 03Tizza Protezi Jarrohligi Nima?
  4. 04Davolash Shaxsga Xos Rejalashtiriladi
  5. 05Zamonaviy Yondashuvlar Bilab Xavfsiz va Samarali Usul

Tizza Og’rig’i Nima?

Tizza og’rig’i - bu ortopedi kliniklarida eng ko’p uchraydigan shikoyatlardan biridir. Bu og’riqning sababi, oddiy zo’riqishdan tortib, qo’shma yallig’lanishining (artroz) og’ir darajalarigacha juda ko’p turli sabablarga bog’liq bo’lishi mumkin. Har bir shaxsning og’riq darajasi, shikoyat davomiyligi va yashirin sababi har xil bo’lgani uchun, davolash ham shaxsga xos tarzda rejalashtirilishi kerak.

Tizza Yallig’lanishi (Artroz) va Og’ir Bosqich Muammolari

Tizza bo’g’imida vaqt o’tishi bilan yuzaga keladigan eskirish va tog’ay yo’qolishi, yallig’lanish deb ataladi. Bu holat kuchaygan sari; og’riq, harakatlanish cheklovi, zinadan tushib chiqishda qiyinchilik va kundalik hayot faoliyatlarida sezilarli kamayish kabi shikoyatlar yuzaga keladi. Dorilar, jismoniy terapiya va in’ektsiyalar kabi usullardan foyda ko’rmagan bemorlarda, jarrohlik davolash kun tartibiga chiqadi.

Tizza Protezi Jarrohligi Nima?

Tizza protezi jarrohligi - bu tizza bo’g’imidagi shikastlangan yuzalarni tozalab, o’rniga metall va plastmassa qotishmasidan yasalgan maxsus qismlarni o’rnatish jarayonidir. Bu orqali bo’g’im qayta tuziladi va og’riqsiz, ishlaydigan tizza hosil qilinadi.

  • Feymura (son suyagi) ostki uchiga o’rnatilgan yuzasi, kobalt-xrom qotishmasidan yasalgan.

  • Tibiya (boldir suyagi) yuqori qismiga esa titanium qotishmasidan yasalgan yuzasi o’rnatiladi.

  • Bu ikki yuzasi orasida, silliqlikni ta’minlovchi polietilen (plastmassa) oraliq yuzasi mavjud.

  • Zarur hollarda, tizza qopqog’i (patella) yuzasiga ham plastmassa qoplama qo’llaniladi.

Davolash Shaxsga Xos Rejalashtiriladi

Protezning turi va o’lchami, bemorning tizza tuzilishiga, yallig’lanish darajasiga va oyoqdagi mavjud qiyshiqlikga qarab belgilanadi. Bu baholashlar ham operatsiya oldidan o’tkazilgan tekshiruvlar bilan, ham operatsiya vaqtida olingan natijalar bilan shakllanadi.

Zamonaviy Yondashuvlar Bilab Xavfsiz va Samarali Usul

So’nggi 20 yilda ishlab chiqilgan zamonaviy jarrohlik usullari va texnologik rivojlanishlar tufayli, tizza protezi jarrohliklari ancha muvaffaqiyatli va xavfsiz holga kelgan. To’g’ri bemor tanlovi va tajribali jamoa bilan o’tkazilgan tizza protezi qo’llanilishi, og’riqni katta darajada kamaytiradi, harakatlanish qobiliyatini oshiradi va bemorning hayot sifatini sezilarli darajada yaxshilaydi.

Ko'p so'raladigan savollar

Tizza protezi jarrohligi qanday holatlarda amalga oshiriladi?
Tizza protezi jarrohligi, tizza bo'g'imida xaftaga yo'qolishi, kuchli og'riq va harakat cheklanishiga sabab bo'ladigan holatlarda qo'llaniladi. Eng keng tarqalgan sabablar; rivojlangan osteoartrit (artroz), revmatoid artrit va travmadan keyingi deformatsiyalardir. Agar dori-darmon, fizioterapiya va in'ektsiyalar yordam bermasa, jarrohlik muolajasi ko'rib chiqiladi.
Tizza protezi jarrohligi uchun ideal yosh necha?
Avvallari 65 yoshdan oshgan bemorlarga tavsiya etilgan, ammo hozirgi kunda 45-50 yoshdagi bemorlarga ham qo'llanilishi mumkin. Zamonaviy protezlarning 20-25 yilgacha chidamliligi tufayli yosh chegarasi kengaygan. Muhimi yosh emas; og'riqning kuchayishi va funktsiya yo'qolishidir.
Tizza protezi jarrohligi qancha davom etadi?
Yagona tizza uchun o'rtacha davomiylik 1-2 soatni tashkil qiladi. Ikkala tizza uchun operatsiyalarda vaqt cho'zilishi mumkin. Vaqt bemorning anatomik tuzilishi va jarrohning tajribasiga bog'liq.
Operatsiyadan keyin qachon yurishim mumkin?
Bemorlar odatda operatsiyadan keyingi kun fizioterapevt hamrohligida yurishga tushiriladi. Ba'zi hollarda shu kuni ham harakatlanish mumkin.
Tiklanish jarayoni qancha davom etadi?
Dastlabki 6 hafta muhim bo'lib, bemorlar odatda 6-8 hafta ichida kundalik hayotga qaytadi. To'liq tiklanish esa 6 oygacha cho'zilishi mumkin.
Operatsiyadan keyin nimaga e'tibor berish kerak?
Yara parvarishi, infeksiya oldini olish, fizioterapiyaga rioya qilish va qon suyultiruvchi vositalarni muntazam ishlatish muhim. Chekish va spirtli ichimliklar tiklanishni kechiktirishi mumkin.
Tizza protezi necha yil xizmat qiladi?
Zamonaviy protezlarning ishlash muddati odatda 15-25 yilni tashkil qiladi. Protezning mustahkamligi bemorning vazni, faollik darajasi va operatsiyadan keyingi parvarish sifatiga bog'liq.
Tizza protezi jarrohligining risklari qanday?
Har qanday jarrohlik muolajasida bo'lgani kabi, tizza protezida ham ba'zi risklar mavjud. Bularga infeksiya, qon quyqasi hosil bo'lishi, nerv yoki qon tomirlari shikastlanishi, protezning bo'shab qolishi va allergik reaksiyalar kiradi. To'g'ri jarrohlik texnikasi va gigiyena bilan bu risklar minimallashtiriladi.
Yagona tizza yoki ikkala tizza ham operatsiya qilinishi kerakmi?
Agar ikkala tizza ham jiddiy muammoga ega bo'lsa va bemor umumiy salomatlik bo'yicha mos kelsa, ikkala tizza protezi bir vaqtning o'zida amalga oshirilishi mumkin. Biroq, keksa yoki surunkali kasalliklarga chalingan bemorlarda bosqichma-bosqich jarrohlik afzal ko'riladi.
Robotlashtirilgan tizza protezi nima? Uning afzalliklari qanday?
Robotlashtirilgan jarrohlik tizza protezini millimetrik aniqlik bilan joylashtirish imkonini beradi. Kamroq to'qima shikastlanishi, tez tiklanish va uzoqroq muddatli natijalar robot yordamida bajariladigan jarrohlikning afzalliklaridandir.
Fizioterapiya qachon boshlanadi?
Operatsiyadan keyingi dastlabki 24-48 soat ichida passiv mashqlarga, birinchi haftadan boshlab esa faol fizioterapiyaga kirishiladi. Jarayon bemorning holatiga qarab rejalashtiriladi.
Operatsiyadan keyin cho'qqayib o'tirish yoki zinapoya chiqish mumkinmi?
Zinapoya chiqish odatda mumkin bo'lsa-da, cho'qqayib o'tirish qiyinroq bo'lishi mumkin va har bir bemorga tavsiya etilmaydi. Bemorning jismoniy holati va protez turi bu harakatlarga ta'sir qiladi.
Operatsiyadan keyin og'riqlar qancha davom etadi?
Dastlabki bir necha kun davomida kuchli og'riqlar kuzatilishi mumkin, bu og'riqlar dorilar bilan nazorat qilinadi. Odatda 2-3 hafta ichida og'riq kamayadi; ammo uzoq davom etgan og'riqlar jarrohlik baholashni talab qiladi.
Operatsiyadan keyin ishga qaytish muddati qancha?
Stol ustida ishlaydiganlar 4-6 hafta ichida ishga qaytishlari mumkin. Jismoniy faollikni talab qiladigan kasblarda bu muddat 2-3 oyga cho'zilishi mumkin.
Tizza protezi qo'llanilgandan keyin sport bilan shug'ullanish mumkinmi?
Suzish, yengil yurish, yoga kabi kam ta'sirli sport turlari mos keladi. Yugurish, basketbol kabi sakrashni o'z ichiga olgan mashg'ulotlar tavsiya etilmaydi.
Operatsiyadan oldin qanday tayyorgarlik ko'rish kerak?
Qon tahlillari, anesteziya baholashi, jismoniy tayyorgarlik tekshiruvlari o'tkaziladi. Uy muhiti ham xavfsiz holga keltirilishi kerak (sirpanchiq gilamchalar olib tashlanishi, yurish moslamasi tayyorlanishi kerak).
Tizza protezi jarrohligidan keyin infeksiya xavfi qanday oldini olinadi?
Antibiotiklar muntazam ishlatilmali, bog'lamlar gigienik tarzda almashtirilmali va yara joyi toza saqlanishi kerak. Agar isitma, qizarish yoki ajralma paydo bo'lsa, darhol doktoringizga murojaat qiling.
Protezning bo'shab qolishi yoki joyidan chiqishi mumkinmi?
Vaqt o'tishi bilan ortiqcha ishlatish, ortiqcha vazn yoki jarohat kabi sabablar tufayli protez bo'shab qolishi mumkin. Bunday holatda revizion jarrohlik talab qilinishi mumkin.
Protezni rad etish yoki allergik reaksiyalar bo'lishi mumkinmi?
Nodir bo'lsa-da, ba'zi odamlarda metall qotishmalariga (masalan, nikeldan) qarshi allergik reaksiyalar paydo bo'lishi mumkin. Bunday hollarda turli materiallardan tayyorlangan protezlar afzal ko'rilishi mumkin.
Anesteziya turi qanday bo'ladi?
Ko'pincha spinal yoki epidural anesteziya afzal ko'riladi, chunki umumiy anesteziyaga nisbatan kamroq asoratlar xavfi mavjud va bemorning operatsiyadan keyingi qulayligi ortadi.