Oldingi xochsimon boylam jarohatlarining 91% sport jarohatlaridan iborat. Bu jarohatlarning muhim qismi aloqasiz jarohatlar (tizza burkulishi) sababli sodir bo'ladi. 59% erkak bemorlarda kuzatiladi

Oldingi kesma ligament (Anterior cruciate ligament) yaralanishlarining %91’i sport yaralanishlaridan iborat. Bu yaralanishlarning muhim bir qismi kontakt bo’lmagan yaralanishlar (tizza burkulishi) tufayli yuzaga keladi. %59 erkak bemorlarda kuzatiladi bo‘lsa ham, bir xil yosh guruhida sport bilan shug‘ullanuvchi ayollarda yaralanish xavfi yuqoriroq. (1) Ayol sportchilarda oldingi kesma ligament yaralanishlarining past bo‘lishi; gormonal omillar, elastiklikning ortiqcha bo‘lishi va sakrash‑yerga tushish usulining samarali bo‘lishi bilan izohlanadi. (2,3,4)
Yaralanishlar %60‑70 darajada jarrohlik davolash bilan kuzatiladi. (1,5) Bemorlarning %30’i yaralanishdan keyingi 3 oy ichida operatsiya qilinadi, qolgan qismi esa jarrohlik muddatiga nisbatan shoshilmaydi. O‘rtacha jarrohlik muddat 10,1 oyni tashkil etadi. Jarrohlik davolash olmagan sportchilar orasida %95’i 20 yillik muddat ichida meniskus va bo‘g‘im (kıkırdak) muammolari bilan duch keladi va %50‑si to‘liq tizza protezi bilan davolash oladi. (6) Artroskopik oldingi kesma ligament operatsiyasi bilan davolangan, faqat kesma ligament yirtilishi bo‘lgan bemorlarning operatsiya qilingan tizzalarida %39, operatsiya qilinmagan tizzalarida %33 kaltsiylanish (kireçlenme) kuzatiladi. (7) Umuman oldingi kesma ligament yaralanishida davolash natijasiga eng katta ta’sir ko‘rsatuvchi omil, birga bo‘ladigan meniskus yaralanishining mavjudligidir. Meniskus yaralanishlari vaqt o‘tishi bilan yuzaga keladi va klinik natijalarni belgilaydi. (6,8)
Mavjud ilmiy ma’lumotlar asosida, meniskus muammolari paydo bo‘lishidan oldin amalga oshirilishi mumkin bo‘lgan erta aralashuvlarning o‘rta va uzoq muddatli natijalariga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
MANBALAR
-
- New Zealand ACL Registry Annual Report
-
- Perraton LG, Hall M, Clark RA, Crossley KM, Pua YH, Whitehead TS, Morris HG, Culvenor AG, Bryant AL. Poor knee function after ACL reconstruction is associated with attenuated landingforce and knee flexion moment during running. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 2017 Nov 28. doi: 10.1007/s00167-017-4810-5.
-
- Herzberg SD, Motu’apuaka ML, Lambert W, Fu R, Brady J, Guise JM. The Effect of Menstrual Cycle and Contraceptives on ACL Injuries and Laxity: A Systematic Review and Meta-analysis.
Orthop J Sports Med. 2017 Jul 21;5(7):2325967117718781.
-
- Fisher H, Stephenson ML, Graves KK, Hinshaw TJ, Smith DT, Zhu Q, Wilson MA, Dai B. Relationship Between Force Production During Isometric Squats and Knee Flexion Angles During Landing. J Strength Cond Res. 2016 Jun;30(6):1670-9. doi: 10.1519/JSC.0000000000001264.
-
- Rahr-Wagner L, Lind M. The Danish knee ligament reconstruction registry. Clin Epi. 2016;8: 521-535
-
- Nebelung W, Wushech H.Thirty-five years of follow-up of anterior cruciate ligament-deficient knees in high-level athletes. Arthroscopy. 2005 Jun;21(6):696-702.
-
- Hoffelner T, Resch H, Moroder P, Atzwanger J, Wiplinger M, Hitzl W, Tauber M. No increased occurrence of osteoarthritis after anterior cruciate ligamentreconstruction after isolated anterior cruciate ligament injury in athletes.Arthroscopy. 2012 Apr;28(4):517-25
-
- Riccardo C, Fabio C, Pietro R. Knee Osteoarthritis after Reconstruction of Isolated Anterior Cruciate Ligament Injuries: A Systematic Literature Review. Joints. 2017 Jun 5;5(1):39-43.





