Ön çapraz bağ yaralanmalarının %91’i spor yaralanmalarından oluşmaktadır. Bu yaralanmaların önemli bir kısmı temas içermeyen yaralanmalar (diz burkulması) nedeniyle oluşmaktadır. %59 erkek hastalarda görülmekte olmakla birlikte aynı yaş grubunda spor yapan kadınlarda yaralanma riski daha yüksektir. (1) Kadın sporcularda Ön Çapraz Bağ Yaralanmalarının sıklığının altında; hormonal faktörler, esnekliğin fazla olması ve zıplama-yere inme biçiminin etkin olduğu düşünülmektedir. (2,3,4) Yaralanmalar %60-70 oranında cerrahi tedavi ile izlenmektedir. (1,5) Hastaların %30’u yaralandıktan sonraki 3 ay içerisinde ameliyat olmaktalar ancak kalan kısmı cerrahi süre konusunda aceleci davranmamaktadır. Ortalama cerrahi süre 10.1 ayı bulmaktadır. Cerrahi tedavi görmeyen sporcuların %95’i 20 yıllık süre içinde menisküs ve kıkırdak sorunlarıyla karşılaşmakta ve %50’si total diz protezi ile tedavi görmektedir. (6) Artroskopik Ön Çapraz Bağ ameliyatı ile tedavi edilen sadece çapraz bağ yırtığı olan hastaların ameliyat edilen dizlerinde %39 ameliyat edilmeyen dizlerinde %33 kireçlenme görülmektedir. (7) Genel olarak ön çapraz bağ yaralanmasında tedavi sonucunu etkileyen en önemli faktör, eşlik eden menisküs yaralanmasının varlığıdır. Menisküs yaralanmaları zaman içinde oluşmakta ve klinik sonuçları belirlemektedir. (6,8)

Eldeki bilimsel veriler ışığında, menisküs sorunları oluşmadan gerçekleştirilebilecek erken girişimlerin orta ve uzun dönem sonuçlarını olumlu etkileyeceğini söyleyebilmek mümkündür.

KAYNAKLAR

    1. New Zealand ACL Registry Annual Report
    1. Perraton LG, Hall M, Clark RA, Crossley KM, Pua YH, Whitehead TS, Morris HG, Culvenor AG, Bryant AL. Poor knee function after ACL reconstruction is associated with attenuated landingforce and knee flexion moment during running. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 2017 Nov 28. doi: 10.1007/s00167-017-4810-5.
    1. Herzberg SD, Motu’apuaka ML, Lambert W, Fu R, Brady J, Guise JM. The Effect of Menstrual Cycle and Contraceptives on ACL Injuries and Laxity: A Systematic Review and Meta-analysis.

Orthop J Sports Med. 2017 Jul 21;5(7):2325967117718781.

Yazan ve tıbbi olarak inceleyen

Doç. Dr. Taner Bekmezci

Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

0545 765 00 96[email protected]

Sık Sorulan Sorular

Ön çapraz bağ yırtığı nasıl anlaşılır?
Yaralanma anında dizde "patlama" sesi, ilk saatlerde hızla gelişen şişlik ve sonrasında dizde boşalma/güvensizlik hissi tipik bulgulardır.
Yırtık kendiliğinden iyileşir mi?
Tam yırtıklar genellikle kendiliğinden iyileşmez. Aktivitesi düşük hastalarda fizik tedavi ile fonksiyonel denge sağlanabilir; tekrarlayan boşalmalarda ise cerrahi gerekir.
Ameliyat ne zaman gerekir?
Aktif spor yapan, dizinde tekrarlayan boşalma yaşayan veya eşlik eden menisküs/kıkırdak hasarı olan hastalarda artroskopik bağ rekonstrüksiyonu önerilir.
Spora dönüş ne kadar sürer?
Rekonstrüksiyon sonrası yapılandırılmış rehabilitasyonla spora dönüş ortalama 6-9 aydır; karar süreden çok objektif kuvvet ve fonksiyon testlerine göre verilir.
Bağ yırtığı başka yapılara da zarar verir mi?
Evet. Yaralanma anında veya sonraki boşalmalarda menisküs ve kıkırdak hasarı gelişebilir; bu nedenle erken ortopedik değerlendirme eklem sağlığı açısından önemlidir.