Kalça kırığı ameliyatı, kırığın anatomik yerleşimine göre iki temel cerrahi stratejiyle yapılır: kemik içi çivileme veya protez. Amaç hastanın en kısa sürede, tam yük vererek hareketlendirilmesidir.
Kırık Tipine Göre Cerrahi Seçim
Trokanterik Kırıklar → PFNA (Çivileme)
Femurun trokanter bölgesi kırıklarında kemik içi çivi (PFNA) kullanılır: kalça üstünden küçük bir kesiden kemiğin içine çivi yerleştirilir, çiviye spiral vida ile femur başı sabitlenir. Kemik kanlanması bu bölgede korunduğu için kaynama oranı yüksektir.
Femur Boyun (Kollum) Kırıkları
- Yaşlı hastalarda → Protez: Kırık femur başının kanlanmasını bozduğu için fiksasyon kaynamama riski taşır; bu nedenle hemiartroplasti (yarım protez) veya daha aktif hastalarda total kalça protezi uygulanır. Hasta ameliyat sonrası tam yük vererek hemen yürüyebilir.
- Genç hastalarda → Fiksasyon: Kemik korunur; vida veya özel plaklarla kırık anatomik hizaya getirilip sabitlenir.
Ameliyatın Zamanlaması ve Süreci
Kalça kırığı ameliyatı yaşamsal aciliyet taşır; hastanın genel durumu optimize edildikten sonra ilk 24-48 saat içinde yapılması hedeflenir. Ameliyat genellikle spinal anestezi altında yapılır; süresi işleme göre 45-90 dakikadır.
Ameliyat Sonrası
- Hasta 1-2 gün içinde yürüteçle ayağa kaldırılır ve yük vermeye başlar
- Hastanede kalış 3-5 gün; taburcu sonrası fizik tedavi programı
- Osteoporoz tedavisi ve düşme önleme eğitimi ikincil kırıkları önlemek için mutlaka başlanır
Sık Sorulan Sorular
PFNA (çivileme) nedir?
Kemiğin içinden yerleştirilen özel bir çivi ve ona bağlanan spiral vida ile kırığın sabitlenmesidir; trokanterik kalça kırıklarında standart yöntemdir. Hasta ameliyattan 1-2 gün sonra yük vererek yürütülebilir.
Femur boyun kırığında neden protez tercih edilir?
Femur boyun kırığı kanlanmayı bozarak kaynamama ve baş çürümesi (avasküler nekroz) riskini artırır; ileri yaşta protez bu riskleri ortadan kaldırır ve hastanın hemen tam yük vererek yürümesini sağlar.
Hemiartroplasti ile total protez farkı nedir?
Hemiartroplastide yalnızca femur başı değiştirilir (düşük aktiviteli yaşlılarda); total protezde ek olarak yuva da değiştirilir (daha aktif hastalarda daha iyi uzun vadeli sonuç).
Ameliyat ne kadar sürer?
PFNA çivileme ortalama 45-60 dakika, protez ameliyatı 60-90 dakika sürer. Genellikle spinal anestezi tercih edilir.
