Bu sayfada· 3 başlık
Omuz, vücudun en geniş hareket açıklığına sahip ve en karmaşık eklemlerinden biridir. Bu geniş hareket kabiliyeti, eklemi çeşitli hastalık ve yaralanmalara karşı açık hale getirir. Doç. Dr. Taner Bekmezci, omuz hastalıklarının tanı, konservatif tedavi ve cerrahi (özellikle artroskopik ve protez cerrahisi) alanlarında uzmanlaşmıştır.
En Sık Görülen Omuz Problemleri
Omuz ağrısının nedenleri hastanın yaşına ve aktivite düzeyine göre değişir:
- Genç ve aktif bireylerde: omuz çıkığı, SLAP lezyonu, instabilite, AC eklem sorunları
- Orta yaş grubunda: rotator manşet sıkışması ve yırtıkları, biseps tendon problemleri, kalsifik tendinit
- İleri yaşta: omuz kireçlenmesi, manşet artropatisi, proksimal humerus kırıkları
Tanı Yaklaşımı
Omuz ağrısının değerlendirilmesi; detaylı öykü, sistematik fizik muayene (hareket açıklığı, güç ve özel provokasyon testleri) ve uygun görüntüleme ile yapılır. Röntgen kemik yapıyı ve kireçlenmeyi, MRG rotator manşet, labrum ve yumuşak dokuları, ultrason dinamik değerlendirme ve eş zamanlı enjeksiyon uygulamasını sağlar.
Tedavi Yaklaşımı
Tedavi her zaman en az invaziv yöntemle başlar: aktivite düzenlemesi, ilaç, fizik tedavi ve gerektiğinde eklem içi enjeksiyonlar. Bu yöntemlerle yanıt alınamayan durumlarda artroskopik cerrahi (manşet tamiri, stabilizasyon, gevşetme işlemleri) veya ileri eklem hasarında omuz protezi uygulanır.
Aşağıda bu bölümde ele alınan omuz konularını bulabilirsiniz.
Omuz Hastalıkları
Bu bölümdeki konular
Akromioklaviküler (AC) Eklem Yaralanmaları ve ÇıkıklarıAkromioklaviküler (AC) eklem çıkığı, çoğunlukla omuz üstüne düşme sonrası köprücük kemiği ile kürek kemiği arasındaki bağların hasarıyla ortaya çıkar. Tedavi; yaralanmanın derecesine (Rockwood Tip 1-6), hastanın yaşam tarzına ve semptomlarına göre belirlenir.
Akromioklaviküler Eklem Dejenerasyonu (AC Eklem Kireçlenmesi) Nedir?AC eklem dejenerasyonu (artrozu), omuz üstündeki küçük eklemin aşınmasıdır; omuz üstünde lokalize ağrı ve kolu karşıya uzatırken (cross-body) ağrı yapar. Konservatif tedaviye yanıt vermeyen olgularda artroskopik eklem rezeksiyonu (Mumford) uygulanır.
Biseps Tendon ProblemleriBiseps tendon problemleri; kol ön kasının omuz içindeki uzun tendonunun iltihaplanması (tendinit), yerinden çıkması (instabilite) veya yırtılmasıyla gelişir ve omuz önünde ağrı yapar. Tedavi istirahat, ilaç ve fizik tedaviyle başlar; dirençli olgularda artroskopik tenodez veya tenotomi uygulanır.
Frozen Shoulder (Donuk Omuz)Donuk omuz (adeziv kapsülit), omuz eklemini saran kapsülün iltihaplanıp kalınlaşarak hareketi kısıtlamasıyla gelişen bir hastalıktır. Kendini önce ağrı, sonra belirgin hareket kaybı ile gösterir; diyabet ve tiroid hastalarında daha sık görülür. Çoğu hasta egzersiz, enjeksiyon ve fizik tedaviyle 12-24 ayda iyileşir; dirençli olgularda artroskopik gevşetme uygulanır.
Omuz ArtroskopisiOmuz artroskopisi, eklem içine küçük kesilerden yerleştirilen kamera ve cerrahi aletlerle kapalı olarak gerçekleştirilen ameliyat yöntemidir. Rotator manşet tamiri, omuz çıkığı (Bankart) tamiri, SLAP lezyonu, biseps tendon sorunları ve sıkışma sendromunda uygulanır. Küçük kesiler sayesinde ağrı daha az, iyileşme daha hızlıdır.
Omuz Avasküler Nekrozu: Belirtiler, Evreler ve Tedavi YöntemleriOmuz avasküler nekrozu (AVN), humerus başının kanlanması bozularak kemiğin ölmesi ve çökmesidir; ağrı ve hareket kısıtlılığı yapar. Erken evrede eklem koruyucu tedaviler, ileri evrede omuz protezi uygulanır.
Omuz Çevresi Kırıkları: Tanı, Tedavi ve İyileşme SüreciOmuz kırıkları; köprücük kemiği (klavikula), kol kemiği üst ucu (proksimal humerus) ve kürek kemiği (skapula) kırıklarını kapsar. Klavikula kırıkları en sık görülenidir ve çoğu askıyla iyileşir; deplase proksimal humerus ve skapula kırıkları cerrahi gerektirebilir.
Omuz ÇıkığıOmuz çıkığı, humerus başının omuz yuvasından (glenoid) kaymasıdır; çoğunlukla travmayla öne doğru oluşur. İlk çıkıkta konservatif tedavi mümkünken genç ve aktif hastalarda tekrar riski yüksek olduğundan artroskopik stabilizasyon veya kemik kaybı varsa Latarjet ameliyatı düşünülür.
Omuz Kırığı AmeliyatıOmuz kırığı ameliyatı; kaymış, parçalı veya eklem yüzeyini bozan kırıklarda kemiğin plak-vida, çivi veya protez ile sabitlenmesidir. Basit ve yer değiştirmemiş kırıklar ameliyatsız iyileşirken, cerrahi gereken kırıklarda modern anatomik plak sistemleriyle hızlı ve güvenli iyileşme sağlanır.
Omuz Kireçlenmesi (Glenohumeral Osteoartrit)Omuz kireçlenmesi, omuz eklemini kaplayan kıkırdağın aşınması sonucu kemiklerin birbirine sürtünmesiyle gelişen ilerleyici bir hastalıktır. En tipik belirti gece ağrısı ve giderek artan hareket kısıtlılığıdır. Erken evrede ilaç, fizik tedavi ve enjeksiyonlarla kontrol edilir; ileri evrede omuz protezi kalıcı çözüm sunar.
Omuz ProteziOmuz protezi, kireçlenmiş veya hasar görmüş omuz ekleminin yapay implantla değiştirilmesidir. Rotator manşet sağlamsa anatomik (total) protez, manşet yırtığı veya kas yetersizliği varsa ters (reverse) protez uygulanır. Ameliyat 1,5-2 saat sürer; rehabilitasyonla günlük yaşama dönüş 3-6 ayı bulur.
Omuz Tümör Protezi AmeliyatıOmuz tümör protezi ameliyatı, omuz çevresindeki kemik tümörlerinin çıkarılmasının ardından oluşan kemik ve eklem boşluğunun özel tasarım protezlerle doldurulduğu uzuv koruyucu (limb-salvage) cerrahidir. Amaç kolun korunması ve fonksiyonun en üst düzeyde sürdürülmesidir.
Omuzda Kalsifik Tendinit Tedavisi: Barbotaj Yöntemi ile Kalıcı ÇözümKalsifik tendinit, rotator manşet tendonlarında kalsiyum birikimidir; ani ve şiddetli omuz ağrısı yapabilir. Barbotaj yöntemi, ultrason eşliğinde iğne ile kireç birikiminin yıkanıp emilmesini sağlayan ameliyatsız, kalıcı çözüm sunan bir işlemdir.
Omuzda Sinir Tuzaklanması ve YaralanmalarıOmuzda sinir tuzaklanması, supraskapuler veya aksiller sinirin dar kanallarda sıkışmasıyla gelişir; omuz ağrısı ve omuz kaslarında güçsüzlüğe/erimeye yol açar. Ganglion kistleri en sık basınç nedenidir. Tanıda EMG ve MRG kullanılır; kist boşaltımı veya artroskopik sinir gevşetme ile tedavi edilir.
Rotator Manşet Yırtıkları – Sıkışma SendromuRotator manşet yırtığı, omzu kavrayıp kaldırmayı sağlayan tendonların aşınma veya travmayla yırtılmasıdır; kol kaldırmada ağrı ve güçsüzlük yapar. Sıkışma (impingement) sendromu tendonların omuz çıkıntısı altında ezilmesidir. Küçük yırtıklar fizik tedaviyle yönetilirken tam kat yırtıklarda artroskopik tamir önerilir.
SLAP Lezyonu (Üst Labrum Yırtığı)SLAP lezyonu, omuz yuvasının üst kenarındaki labrumun (biseps tendon kökünü de içeren bölge) yırtılmasıdır; en sık atıcı sporcularda ve düşme/çekme travmalarında görülür. Omuzda tıklama, kilitlenme ve kavrama ağrısı yapar. Tedavi fizik tedavi ile başlar; başarısız olursa artroskopik labrum tamiri uygulanır.Sık Sorulan Sorular
Omuz ağrısının en sık nedeni nedir?
Rotator manşet problemleri (sıkışma sendromu, tendinit ve yırtıklar) omuz ağrısının en sık nedenidir; kolu kaldırırken artan ağrı tipiktir.
Gece omuz ağrısı ne anlama gelir?
Gece uyandıran veya omuz üstüne yatmayı engelleyen ağrı rotator manşet yırtığını veya ileri sıkışmayı düşündürür; donuk omuzda da gece ağrısı görülebilir.
Omuz MR görüntülemesi her zaman gerekli mi?
Hayır. Fizik muayene ve röntgen çoğu tanıda yeterlidir; tam kat yırtık şüphesi veya cerrahi planlama gerektiğinde MR istenir.
Donuk omuz kendiliğinden geçer mi?
Çoğu hastada 12-24 ay içinde kendiliğinden geriler. Fizik tedavi ve eklem içi enjeksiyonlar süreci hızlandırır; dirençli olgularda hidrodilatasyon veya artroskopik gevşetme gerekebilir.
Omuz çıkığı tekrarlar mı?
Genç hastalarda ilk çıkık sonrası tekrarlama riski %70-90'a ulaşabilir. Tekrarlayan çıkıklarda artroskopik Bankart tamiri veya kemik kaybı varsa Latarjet ameliyatı önerilir.