Bu sayfada· 4 başlık
Proksimal humerus kırığı, kol kemiğinin omuz eklemini oluşturan üst ucunun kırılmasıdır. Özellikle yaşlılarda osteoporoz zemininde basit düşmeyle sık görülür; gençlerde ise yüksek enerjili travmalarda oluşur.
Sınıflama (Neer Sınıflaması)
Kırıklar 4 ana segmente göre sınıflandırılır: humerus başı, büyük tuberkül, küçük tuberkül ve şaft. Parça sayısı ve yer değiştirme derecesi tedavi kararını belirler:
- 1 parçalı / minimal deplase: Çoğunlukla konservatif tedavi
- 2 parçalı: Cerrahi veya konservatif — kırık tipine ve aktiviteye göre
- 3-4 parçalı: Genellikle cerrahi; ileri yaşta protez düşünülür
Tedavi
Konservatif
Kırıkların %70-80’i ameliyatsız iyileşir: kol askısı ile 2-3 hafta istirahat, ardından sarkaç (pendulum) egzersizleri ve giderek artan pasif-aktif hareketler. Omuz sertliğini önlemek için erken kontrollü hareket kritik önemdedir.
Cerrahi
- Kilitli plak-vida: Deplase ancak kanlanması korunmuş kırıklarda; kemik kalitesi uygun hastalarda
- Kemik içi çivi: Uygun 2-3 parçalı kırık tiplerinde
- Omuz protezi: 3-4 parçalı, başın kanlanması bozulmuş, ileri yaştaki hastalarda. Ters omuz protezi, tuberkül kaynaması güvenilmez yaşlı hastalarda fonksiyonu daha öngörülebilir kılar
İyileşme
Kemik kaynaması 6-8 haftadır; ancak omuz hareket açıklığı ve gücün geri kazanılması 3-6 ay sürebilir. Fizik tedavinin amacı sertliği önlemek ve rotator manşet fonksiyonunu geri kazandırmaktır.
İyileşme Süresi ve Takvim
| Aşama | Süre | Beklenen |
|---|---|---|
| Kemik kaynama | 6-12 hafta | Röntgenle takip |
| Askı/velpeau | 3-6 hafta | Kırık tipine göre |
| Pasif hareket | 2-4 hafta sonra | Fizyoterapist eşliğinde |
| Günlük yaşam | 4-8 hafta | Hafif aktiviteler |
| Spora dönüş | 3-6 ay | Tam kaynama sonrası |






