Bu sayfada· 3 başlık
Eklem kıkırdağı (hyalen kıkırdak), kemik uçlarını kaplayan kaygan ve dayanıklı doku olup sürtünmesiz hareket sağlar. Damarsız yapısı nedeniyle kendini yenileme yeteneği yoktur; bu nedenle hasarları özel yaklaşım gerektirir.
Yaralanma Nedenleri
- Travmatik hasar: Spor yaralanmaları, düşme, dizin ani dönmesi; çoğu zaman bağ ve menisküs yaralanmalarıyla birlikte
- Dejeneratif hasar: Tekrarlayan yüklenme ve erken aşınma
- Osteokondritis dissekans: Kemik-kıkırdak birlikte beslenme bozukluğuna bağlı ayrılması; genç hastalarda görülür
- Diz kapağı çıkığı sonrası kıkırdak zedelenmeleri
Belirtiler ve Tanı
Aktiviteyle artan derin diz ağrısı, tekrarlayan şişlik, takılma hissi; kopan kıkırdak parçası eklem içinde serbest cisim oluşturursa ani kilitlenme görülebilir. Tanıda MRG standarttır; kıkırdak hasarının boyutu ve derinliği değerlendirilir.
Tedavi
Ameliyatsız
Küçük ve belirtisi hafif hasarlarda; quadriceps güçlendirme, aktivite düzenlemesi, kilo kontrolü ve eklem içi enjeksiyonlar (PRP dahil) belirtileri yönetir.
Cerrahi
- Mikrokırık (mikrofraktür): Küçük hasarlarda kemik iliğinden kök hücre salınımı ile bölgenin fibröz kıkırdakla doldurulması
- Mozaikplasti (osteokondral otogreft): Orta boyutlu hasarlarda kemiğin yük taşımayan bölgesinden alınan kemik-kıkırdak silindirlerin hasar bölgesine nakledilmesi
- Osteokondral allogreft / kıkırdak hücre nakli: Büyük ve revizyon hasarlarında
- Eşlik eden bağ yırtığı, dizilim bozukluğu (valgus/varus) ve menisküs eksikliği varsa aynı anda düzeltilmesi başarı için kritiktir
Tedavi seçimi; hasarın büyüklüğü ve derinliğine, hastanın yaşına ve aktivite düzeyine göre belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Kıkırdak hasarının belirtileri nelerdir?
Dizde aktiviteyle artan ağrı, şişlik, hareket sırasında takılma veya sürtünme hissi tipiktir. Kıkırdak parçası kopup eklem içinde serbest kalırsa diz kilitlenebilir.
Kıkırdak kendini yeniler mi?
Eklem kıkırdağı (hyalen kıkırdak) kendi kendini yenileme yeteneğine sahip değildir; hasarlı bölge ancak daha dayanıksız fibröz kıkırdakla dolabilir. Bu nedenle cerrahi tekniklerle doku tamiri veya hasar bölgesinin desteklenmesi gerekir.
Mikrokırık (mikrofraktür) yöntemi nedir?
Hasarlı kıkırdak bölgesinin altındaki kemikte küçük delikler açılarak kemik iliğinden kök hücrelerin sızması sağlanır; oluşan fibröz kıkırdak bölgeyi doldurur. Küçük ve lokalize hasarlarda etkilidir.
Kıkırdak hasarı ile kireçlenme arasındaki fark nedir?
Kıkırdak hasarı genellikle tek bir lokalize bölgedir ve travmaya bağlıdır; kireçlenme ise eklem kıkırdağının yaygın aşınmasıdır. Tedavi edilmeyen fokal kıkırdak hasarları zamanla kireçlenmeye zemin hazırlayabilir.
